२०७८ श्रावण २२ गते , शुक्रवार

विचार / विश्लेषण

लोकतन्त्रमा पञ्चायतको सम्झना

यो परिवर्तनका लागि कुनै एउटा पक्षले मात्र नभएर अधिकांश नेपाली जनताले आ–आफ्नो ठाउँ बाट धेरै सङ्घर्ष त्याग र बलिदान गरेका छन्। त्यसैले लोकतन्त्र तथा सङ्घीय व्यवस्थालाई कसैले आफ्नो बुवाले अंशमा दिएको निजी सम्पत्ति ठानेर गलत प्रयोग गरिरहँदा आम जनताहरू चाहिँ सधैँ मूकदर्शक भएर बस्ने कल्पना गर्नु ठुलो भुल हुनेछ।

नेपालमा बढ्दो वैदेशिक ऋणले औपनिवेशीकरणको खतरा

अन्ततः ऋण तिर्न नसकेपछि सम्झौता अनुसार सो क्षेत्रमा चीनको एकाधिकार हुन सक्छ या नेपाल सरकारले सो ऋण बराबरको जमिन चीनलाई बेच्नुपर्ने हुन्छ । यस्तो लगानीको परिबन्धले एउटा स्वतन्त्र सार्वभौम राष्ट्रको राष्ट्रियतामाथिको आघात पुर्‍याउन सक्छ । 

व्यवहार कुशल पर्शुराम अग्रवाल

प्रशुरामजीलाई धेरै मान्छेले अनेक हिसाबले बुझ्न सक्छन्,उनको बहुमुखी क्षमताको खुवी पनि यही हो। उनको निधनपछि प्रकट गरिएका समवेदनारूपी स्टाटसहरूमा प्रयुक्त शब्दालंकारहरूले पनि प्रशुरामको बहुमुखी व्यक्तित्वको उजागर भएको छ ।

मानौँ, राजनीति समाज रूपान्तरणको साधन नभएर एउटा धन्दा हो !

केही समय पहिला पुरा भएको, ६ वर्षभित्रमा पुरा हुनु पर्ने मेलम्ची खानेपानी आयोजना सम्पन्न हुनलाई झन्डै २२ वर्ष लाग्यो। कल्पना गर्नुस् हाम्रो देशमा यस्ता आयोजनाहरू सुरु भए देखि सम्पन्न हुँदा सम्ममा कति भ्रष्टाचार हुन्छ होला । मेरो आफ्नै नगर भद्रपुरमा ३ वर्ष भित्रमा पुरा हुनुपर्ने भारतको बङ्गाल तथा विहार राज्यसँग जोड्ने मेची पुल तयार हुनलाई ठ्याक्कै ९ वर्ष लाग्यो।

अस्थिर नेपाली राजनीति र विदेशी ऋण

तर, राजनीतिक दलले देश र जनताको स्वार्थभन्दा पार्टीगत स्वार्थ र व्यक्तिगत स्वार्थमा सत्तालाई दुरुपयोग गरे । जसले गर्दा मुलुक अस्थिर अवस्थामा अहिलेको रुमल्लिई रहेको छ ।

हिजो राती देखेको सपना

यो सुने सँगै अब पूर्वप्रधानमन्त्रीहरुको यो अनुकरणीय कदमले कोरोनाको उपचारमा भन्दा पनि कोरोनाको उपचार र रोकथाम गर्ने बहानामा कतिपय भ्रष्ट व्यक्तिहरू बाट हुने गरेको अनियमितता र भ्रष्टाचारका कारण रित्तिनै लागेको सरकारी ढुकुटीको ठुलो रकम अब जोगिने परेछ भनेर म चैँ सपनीमै मक्ख पर्दो रहेछु।

कोरोना महामारी र देशको वर्तमान राजनीति

नेपाल अहिले दोस्रो लहरको कोरोनासँग लडिरहेको छ । स्वास्थ्य प्रणाली नै घरै कमजोर अवस्थामा पुगेका यस्तो कठिन घडीमा वर्तमान सरकार भने सत्ताको उन्मादले जीवन र मृत्युसँग सङ्घर्ष गरिरहेका लाखौं कोरोना संक्रमित बिरामीहरूको उपचार बेवास्ता गर्दै सत्ता जोगाउन फोहोरी गणितीय खेलमा लागेको छ ।

‘के.पी.बा’लाई कसको कस्तो ‘विश्वास’ आवश्यक थियो ?

यसैबेला उहाँले यही वैशाख २७ गते प्रतिनिधिसभामा विश्वासको मत लिने निर्णय गरी (?) सम्माननीय राष्ट्रपतिबाट आह्वान गराउनुभएको छ । सो दिन बस्ने प्रतिनिधिसभा बैठकबाट गणितीय विश्वास उहाँलाई प्राप्त हुन पनि सक्ला अथवा नसक्ला पनि । किनभने, ‘विश्वास’ (तचगकत) चाहिँ सफासफी भावनात्मक विषय हो र संसदबाट प्राप्त ‘प्राविधिक विश्वास’ मात्रले उहाँका स्वभाव, चरित्र र शासकीय क्रियाकलापमा विवर्तन ल्याउँछ भन्ने नेपाली–विश्वास भने रोगाएर जीर्ण बनिसकेको छ— त्यो विश्वास भोलिसम्म जीवन्त रहला ?

चीनको लगानी र देशमा बढ्दो ऋण 

लीला आचार्य । चीनको सबैभन्दा ठुलो महत्त्वाकाङ्क्षी महँगो प्रोजेक्ट वेल्ड एन्ड रोड डनिसीएटीभ (बीआरआई) सन् २०१७ मा नेपालले पनि यस प्रोजेक्टमा सामेल सहमति जनाएका थिए । चीनले एसियाका धेरै द ...

बहसमा झापाको बीएण्डसी मेडिकल कलेज : कस्तो हुनुपर्छ मेडिकल कलेज ?

यो समस्यालाई समाधान गर्ने एउटा कडीको रुपमा झापामा रहेको बी एण्ड सी मेडिकल कलेज तथा शिक्षण अस्पताललाई पाउन सकिन्छ । नेपालको सुदूरपूर्वका विकट जिल्लाहरुमा सवारी दुर्घटनाका कारण होस् वा लडेर घाइते भएकाहरु तथा जटिल स्वास्थ्य समस्या भएका बिरामीहरुको तत्काल उपचार गर्ने केन्द्रको रुपमा भरोसायुक्त संस्थाको रुपमा स्थापित हुँदै गएको पाउन सकिन्छ बी एण्ड सी अस्पताललाई ।

कोभिड-१९ ले व्यापार घाटा

(लीला आचार्य) । एसिया महादेशका दुई सर्वशक्तिमान् मुलुक भारत र चीनको बिचमा रहेको नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा दुवै मुलुकसँगको सम्बन्धलाई सन्तुलनमा राख्नु नै अहिलेको प्रमुख विषय बने ...

शिशुपाल बध र ओलीका गाली

अहिले नेपालमा ओली नामक शासक सत्तासिन छन् । उनको शासन सत्ता तीन बर्षको भएको छ । उनको काम गराई शिशुपालकै जस्तो छ । उनी सत्तामा बसेसँगै आफ्ना सबै भाषणहरु अरुलाई गाली गर्नमै खर्च गर्छन् । पत्रकारहरुलाई गाली गर्नबाट सुरु भएको उनका कटु बचन तुक्कामा होस् या व्यंग्य, सबैमा तीखा गालीले भरीभराउ हुन्छ । 

बढिरहेछ महिला हिंसा : प्रहरीको मौनता

भर्खरै झापाको एक सामुदायिक विद्यालयमा शिक्षकद्वारा भएको छात्राहरुमाथिको यौन दुव्र्यवहारको घटनामा पनि प्रहरी सक्रियता पीडितमुखी हुन सकेको देखिएन । सूचना पाएको आधारमा उजुरी दर्ता हुनुपर्नेमा प्रहरीले थाह पाउँदा–पाउँदै पनि कारवाही अगाडि बढाएन । पछिल्लो समयमा झापामा महिला हिंसाका सवालमा देखिएको प्रहरीको उदासिनता र मौनताले मानव अधिकारको संरक्षण र व्यक्तिको सुरक्षा पाउने अधिकार निश्चय पनि कमजोर देखिन थालेको छ । यस्ता विषयमा सम्बन्धित निकायले ध्यान दिन जरुरी छ ।

प्रजातन्त्रका उपस्थापक जननायक बी.पी.लाई बुझ्ने किताब

नकुल काजी । संभवतः नेपाली इतिहासकै अद्वितीय क्रान्तिनायक–जननायक विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालालाई वर्तमान राजनीति जगतैको समग्रताले मनग्य सम्झिन र महत्व दिन छाडिसकेको भान हुन्छ । उहाँकै सह ...

काँग्रेस पनि उही ड्याङको मूला

चिन्तामणि दाहाल । लोकतन्त्रमा दलहरु कमजोर भए भने लोकतन्त्र कमजोर हुन्छ । प्रतिक्रियावादीहरु हाबी हुन्छन् । लोकतान्त्रिक दलहरु भित्रै पनि सुषुप्त अवस्थामा प्रतिक्रियावादी चरित्रका पात ...